• Διδασκαλία Οσίου Παισοτ
• Σημεια των Καιρών

Σημ. Επειδή μεγάλη σύγχυση αλλά και αδιαφορία επικρατεί μεταξύ των πιστών για το νόημα της αντίστασης κατά του ψηφιακού ολοκληρωτισμού που στην παρούσα φάση επικεντρώνεται  στην ψηφιακη ταυτότητα και τον Π.Α., επαναδημοσιεύω μια εργασία μου για την παρακαταθήκη/διδασκαλία που μας άφησε ο Όσιος Παίσιος περί αυτού. Ενώ είναι εκείνις που "μας άνοιξε τα μάτια" για τις ηλεκτρονικές ταυτότητες ήδη από το 1987, οι εκκλησιαστικοί κάνουν πωσς δεν βλέπουν και δεν ξέρουν για τα "Σημεία των Καιρών" που άφησε, γραμμένα μάλιστα με τα άγια χέρια του.  Τον τιμούν αλλά απορρίπτουν από τη διδασκαλία του ό,τι είναι "επώδυνο". Κρατούν τα "ανώδυνα" και για τα άλλα λένε ότι, όσα είπε, ήταν προσωπικές γνώμες, όχι θεόπνευστα. Τον τιμούν στα λόγια και τον απορρίπτουν στην ουσία. 

 

«Η διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου περί ηλεκτρονικών ταυτοτήτων

υπό το φως της πατερικής εσχατολογίας»

Γεώργιος Αποστολάκης, αντιπρόεδρος ΑΠ ε.τ.

Περίληψη

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου του Αγιορείτου σχετικά με τις ηλεκτρονικές ταυτότητες και το ενδεχόμενο του «χαράγματος», υπό το φως της πατερικής εσχατολογικής παραδόσεως. Στόχος της εργασίας δεν είναι η αξιολόγηση σύγχρονων τεχνολογικών εξελίξεων με πολιτικά ή τεχνοκρατικά κριτήρια, αλλά η θεολογική αποτίμηση του πνευματικού νοήματος που αποδίδει ο Άγιος στο ζήτημα της ελευθερίας, της συνείδησης και της σταδιακής αλλοίωσης του ανθρώπου.

Η μελέτη αποδεικνύει ότι ο λόγος του Οσίου Παϊσίου δεν συνιστά ιδιωτική ή καινοφανή εσχατολογική προσέγγιση, αλλά κινείται σε σαφή συνέχεια με την πατερική ερμηνεία της Αποκαλύψεως, εκφρασθείσα από Πατέρες όπως ο Ιππόλυτος Ρώμης, ο Ανδρέας και ο Αρέθας Καισαρείας, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Κύριλλος Ιεροσολύμων και ο Θεοδώρητος Κύρου. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην απουσία χρονολογικών προσδιορισμών, στοιχείο που χαρακτηρίζει τη γνήσια εκκλησιαστική προφητικότητα. Συμπεραίνεται ότι η διδασκαλία του Οσίου Παϊσίου αποτελεί σύγχρονη ποιμαντική έκφραση πατερικών αρχών και όχι τεχνοφοβική ή συνωμοσιολογική τοποθέτηση.

https://www.iepomenimera.gr/index.php/el/ekklisia-kai-theologia/georgios-apostolakis-i-didaskalia-tou-osiou-paisiou-tou-agioreitou-peri-ilektronikon-taftotiton-ypo-to-fos-tis-paterikis-esxatologias

• Άγια λείψανα
• ενδύματα αγίων και δεύτερου βαθμού ιερά λειψανα

Δεν προσκύνησαν μια ζακέτα. Τίμησαν τον Άγιο.

Η Εφημερίδα των Συντακτών, σχολιάζοντας την προσκύνηση της ζακέτας του Αγίου Παϊσίου από πιστούς στο Νέο Πετρίτσι Σερρών, χαρακτήρισε το γεγονός «καθαρή ειδωλολατρία». Πρόκειται για έναν χαρακτηρισμό που φανερώνει ότι ο συντάκτης του άρθρου είτε αγνοεί πλήρως την ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση είτε επιλέγει να την ερμηνεύσει αποκλειστικά με τα κριτήρια ενός ορθολογισμού που αδυνατεί να κατανοήσει το βίωμα της Εκκλησίας.

Για την Ορθοδοξία, η τιμή των ιερών λειψάνων δεν είναι ούτε δεισιδαιμονία ούτε λατρεία της ύλης. Είναι συνέπεια της πίστεως ότι ο άνθρωπος σώζεται ολόκληρος – ψυχή και σώμα – και ότι το σώμα του αγίου έγινε «ναός του Αγίου Πνεύματος» (Α΄ Κορ. 6,19). Η Χάρη του Θεού δεν αγιάζει μόνο την ψυχή, αλλά διαπερνά και το σώμα, το οποίο γίνεται φορέας της θείας ενεργείας ακόμη και μετά την κοίμησή του. Γι' αυτό η Εκκλησία τιμά τα λείψανα των αγίων ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, ενώ η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος κατοχύρωσε δογματικά την τιμητική προσκύνησή τους.

Η εκκλησιαστική παράδοση μάλιστα διακρίνει τα λείψανα σε δύο κατηγορίες.

Πρώτου βαθμού είναι τα ίδια τα τίμια λείψανα του σώματος: τα οστά, οι τρίχες, το αίμα, ακόμη και ολόκληρο το άφθαρτο σκήνωμα του αγίου.

Δευτέρου βαθμού είναι τα αντικείμενα που βρίσκονταν σε άμεση και διαρκή επαφή με το αγιασμένο σώμα του: τα ενδύματα, η ζώνη, τα υποδήματα, τα εργαλεία της ασκήσεώς του, τα προσωπικά του αντικείμενα. Η Εκκλησία τα τιμά όχι επειδή διαθέτουν κάποια «μαγική δύναμη», αλλά επειδή συνδέθηκαν άμεσα με ένα σώμα που είχε γίνει κατοικητήριο της θείας Χάριτος. Η σχετική εκκλησιαστική και κανονική παράδοση είναι μακραίωνη και έχει αναπτυχθεί από θεολόγους και κανονολόγους, όπως και από τον ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Ράλλη, ο οποίος συγκαταλέγει μεταξύ των τιμωμένων λειψάνων όχι μόνο τα οστά και τις τρίχες των αγίων, αλλά και «πράγματα ελθόντα εις επαφήν μετά του σώματος».

Δεν πρόκειται άλλωστε για μια μεταγενέστερη επινόηση. Ήδη στην Αγία Γραφή διαβάζουμε ότι ακόμη και τα μαντήλια και οι ποδιές που είχαν αγγίξει το σώμα του Αποστόλου Πέτρου μεταφέρονταν στους ασθενείς και γίνονταν αφορμή θαυματουργικών ιάσεων (Πράξεις 19,11-12). Δεν ενεργούσε το ύφασμα, αλλά η Χάρη του Θεού που είχε συνδεθεί με τον άγιο άνθρωπο.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τη ζακέτα του Αγίου Παϊσίου.

Κανένας ορθόδοξος πιστός δεν πιστεύει ότι το ύφασμα είναι θεός. Κανένας δεν λατρεύει ένα ρούχο. Η τιμή δεν σταματά στο αντικείμενο. Διαβαίνει μέσα από αυτό προς το πρόσωπο του Αγίου και, τελικά, προς τον ίδιο τον Θεό που τον αγίασε.

Στην περίπτωση μάλιστα του Αγίου Παϊσίου υπάρχει και μία ακόμη ιδιαιτερότητα.

Το ιερό λείψανό του βρίσκεται στον τάφο της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και δεν είναι εκτεθειμένο ώστε να μπορούν οι πιστοί να το ασπάζονται, όπως συμβαίνει με άλλους αγίους. Είναι λοιπόν απολύτως φυσικό οι άνθρωποι να στρέφονται στα προσωπικά του αντικείμενα, στα ενδύματά του ή σε άλλα κειμήλια που διασώζουν τη ζωντανή μνήμη της παρουσίας του. Τα ασπάζονται, συγκινούνται, θυμούνται τον άγιο, προσεύχονται και ζητούν τις πρεσβείες του. Αυτή είναι η ουσία της πράξεως. Όχι η λατρεία ενός ρούχου, αλλά η κοινωνία με ένα ζωντανό μέλος της Εκκλησίας που εξακολουθεί να μεσιτεύει ενώπιον του Θεού.

Ίσως όμως το βαθύτερο πρόβλημα να μην είναι θεολογικό αλλά γνωσιολογικό.

Ο σύγχρονος ορθολογισμός – και ιδιαίτερα εκείνος που συχνά εκφράζει η αριστερή διανόηση – θεωρεί πραγματικό μόνο ό,τι μπορεί να αναλυθεί με τους κανόνες της λογικής ή της επιστημονικής παρατήρησης. Η Ορθοδοξία, όμως, δεν είναι ιδεολογία ούτε φιλοσοφικό σύστημα. Είναι εμπειρία ζωής μέσα στην Εκκλησία. Η αλήθεια της δεν εξαντλείται σε λογικά σχήματα, αλλά βιώνεται μέσα στη Χάρη.

Γι' αυτό και πολλές φορές οι επικριτές της Εκκλησίας βλέπουν ειδωλολατρία εκεί όπου οι πιστοί βιώνουν σχέση. Βλέπουν αντικείμενα εκεί όπου η Εκκλησία βλέπει πρόσωπα. Βλέπουν ύλη εκεί όπου ο πιστός αναγνωρίζει τη θεία ενέργεια που διαπερνά ολόκληρη την κτίση.

Ο χριστιανισμός δεν περιφρόνησε ποτέ την ύλη. Αντίθετα, την αγίασε.

Ο ίδιος ο Θεός έγινε άνθρωπος, έλαβε σώμα, άγγιξε ανθρώπους, θεραπεύτηκε ο κόσμος με άγγιγμα, με νερό, με λάσπη, με άρτο και οίνο. Η Εκκλησία συνεχίζει αυτή τη σαρκωμένη πραγματικότητα με τα μυστήριά της, τις εικόνες, τα άγια λείψανα και τα ιερά κειμήλια.

Επομένως, πριν κάποιος χαρακτηρίσει «ειδωλολατρία» μια πράξη εκατομμυρίων ορθοδόξων χριστιανών επί δύο χιλιάδες χρόνια, ίσως θα ήταν φρόνιμο να προσπαθήσει πρώτα να κατανοήσει τι πραγματικά πιστεύει η Εκκλησία.

Διότι εκείνοι που προσκύνησαν τη ζακέτα του Αγίου Παϊσίου δεν προσκύνησαν ένα ύφασμα.

Τίμησαν έναν άγιο.

Και μέσω εκείνου, δόξασαν τον Θεό που «θαυμαστός εστιν εν τοις αγίοις Αυτού».

• σεισμοί
• αμαρτια

Γιατί στενάζει η κτίση;

Δύο ακόμη φονικοί σεισμοί μέσα σε λίγες ημέρες. Πριν από δύο εβδομάδες στις Φιλιππίνες. Χθες στη Βενεζουέλα. Ανάμεσά τους, τεράστιες δασικές πυρκαγιές, παρατεταμένοι καύσωνες, πρωτοφανείς πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα που εμφανίζονται ολοένα συχνότερα σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Οι ειδήσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Η ανθρωπότητα τις καταγράφει, τις μετρά, τις αναλύει και αναζητά τις επιστημονικές αιτίες τους. Και ορθώς το κάνει. Η επιστήμη έχει τον δικό της πολύτιμο ρόλο να ερευνά τους φυσικούς μηχανισμούς και να βοηθά στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των συνεπειών τους.

Υπάρχει όμως και ένα βαθύτερο ερώτημα, στο οποίο η επιστήμη δεν μπορεί να απαντήσει. Γιατί ολόκληρη η δημιουργία μοιάζει να στενάζει;

Η Εκκλησία, εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, δίνει μια απάντηση που δεν αναιρεί την επιστημονική γνώση, αλλά φωτίζει την πνευματική διάσταση της πραγματικότητας.

Ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Πᾶσα ἡ κτίσις συστενάζει καὶ συνωδίνει ἄχρι τοῦ νῦν.» (Ρωμ. 8,22) Τι σημαίνει αυτό;

Σημαίνει ότι ο κόσμος δεν βρίσκεται πλέον στην αρχική του αρμονία. Η δημιουργία δεν έγινε ελαττωματική από τον Δημιουργό της. Υποτάχθηκε όμως στη φθορά όταν ο άνθρωπος, που είχε τοποθετηθεί ως ιερέας και φύλακας της κτίσης, απομακρύνθηκε από τον Θεό.

Η αμαρτία δεν τραυμάτισε μόνο τον άνθρωπο. Τραυμάτισε ολόκληρη τη δημιουργία. Γι' αυτό και η φύση φέρει τα σημάδια της φθοράς. Δεν είναι ένοχη· είναι όμως συμμέτοχη στις συνέπειες της ανθρώπινης πτώσης.

Γι' αυτό ο Παύλος δεν λέει ότι η κτίση «καταστρέφεται», αλλά ότι «συνωδίνει». Η εικόνα που χρησιμοποιεί είναι συγκλονιστική.

Όπως μια μητέρα υποφέρει λίγο πριν γεννήσει, έτσι και η δημιουργία πονά, όχι επειδή πορεύεται προς το οριστικό τέλος της, αλλά επειδή περιμένει μια νέα γέννηση, μια νέα δημιουργία, την αποκατάσταση όλων.

Η Ορθόδοξη πίστη δεν βλέπει μόνο την καταστροφή. Βλέπει την ελπίδα. Δεν πιστεύει ότι η ιστορία του κόσμου θα κλείσει με την απόλυτη επικράτηση της φθοράς, αλλά με την ανακαίνιση της κτίσης, όταν ο άνθρωπος επανενωθεί πλήρως με τον Θεό και η ίδια η δημιουργία ελευθερωθεί «ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς».

Αυτό όμως δεν αφορά μόνο το τέλος της ιστορίας. Αρχίζει από σήμερα. Κάθε άνθρωπος που μετανοεί και επιστρέφει στον Θεό θεραπεύει πρώτα τη δική του ύπαρξη. Και καθώς ο άνθρωπος είναι το πρόσωπο που συνδέει την υλική και την πνευματική δημιουργία, η θεραπεία του γίνεται αρχή θεραπείας ολόκληρης της σχέσης του με τον κόσμο.

Γι' αυτό η Εκκλησία πάντοτε έβλεπε τον άγιο όχι μόνο ως θεραπευμένο άνθρωπο, αλλά και ως άνθρωπο που συμφιλιώνεται με όλη την κτίση. Δεν είναι τυχαίο ότι στους βίους των αγίων βλέπουμε ανθρώπους να ζουν ειρηνικά ακόμη και με τα άγρια ζώα, σαν να προγεύονται από τώρα τη χαμένη αρμονία του Παραδείσου.

Στη δική μας εποχή, ο σύγχρονος άνθρωπος αναζητεί σχεδόν αποκλειστικά τεχνικές λύσεις. Μιλά για την κλιματική αλλαγή, για την πράσινη μετάβαση, για νέες τεχνολογίες, για διεθνείς συμφωνίες, για οικονομικά μέτρα και περιβαλλοντικές πολιτικές. Όλα αυτά έχουν τη σημασία τους και μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων.

Όμως η Εκκλησία υπενθυμίζει ότι η βαθύτερη οικολογική κρίση δεν είναι πρωτίστως τεχνολογική ούτε πολιτική. Είναι πνευματική. Η ρίζα της βρίσκεται στη διαταραγμένη σχέση του ανθρώπου με τον Δημιουργό του. Και όσο η ρίζα παραμένει άρρωστη, τα συμπτώματα θα επανεμφανίζονται με διαφορετικές μορφές.

Ίσως, λοιπόν, κάθε φορά που βλέπουμε τη γη να τρέμει, τα δάση να καίγονται, τις θάλασσες να φουσκώνουν και τα ακραία φαινόμενα να πολλαπλασιάζονται, αντί να αναρωτιόμαστε μόνο: «Τι συμβαίνει στη φύση;» να τολμήσουμε να θέσουμε και ένα δεύτερο, πιο δύσκολο ερώτημα: «Τι συμβαίνει στον άνθρωπο;»

Γιατί, όπως μας θυμίζει ο Απόστολος Παύλος, η κτίση εξακολουθεί να στενάζει. Και περιμένει, μαζί με εμάς, τη λύτρωσή της.

• Εξωγήϊνοι και ορθόδοξη θεολογια

 

Από τα UFO στους «Άρχοντες»;

Η ελεγχόμενη αποκάλυψη, η νέα μυθολογία των εξωγήινων και τα ερωτήματα για την Ορθόδοξη θεολογία

 

Είδα την ταινία "Ημέρα Αποκάλυψης". Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ όπως πάντα αξεπέραστος σκηνοθέτης στο είδος του. Η αίσθησή μου, χωρίς να μπορώ να το αποδείξω, είναι ότι «προετοιμάζει» έδαφος. Για μεγάλες αποκαλύψεις που για πολλά χρόνια ήταν στο πεδίο της συνωμοσιολογίας και επιστημονικής φαντασίας. Τώρα θα παρουσιάζονται ως επιστημονικές αλήθειες. Θέλησα να γράψω το σημείωμα αυτό, αφού έκανα τη δυνατή έρευνα, για να σας ενημερώσω. Είναι μία πρώτη προσέγγιση. Προσπάθησα να είμαι όσο το δυνατόν αντικειμενικός. Δεκτή κάθε παρατήρηση. Συζήτηση γίνεται. Πάντως δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια στις «πληροφορίες» που δόθηκαν και θα δίνονται σταδιακά.

 

Τις τελευταίες εβδομάδες αναζωπυρώθηκε διεθνώς η συζήτηση γύρω από τα UFO (ή UAP, όπως ονομάζονται πλέον επισήμως), με αφορμή την ταινία Disclosure Day («Ημέρα Αποκάλυψης») του Στίβεν Σπίλμπεργκ και τις παράλληλες συζητήσεις στις ΗΠΑ για τη δημοσιοποίηση κρατικών αρχείων σχετικά με ανεξήγητα εναέρια φαινόμενα.

Πολλοί ερευνητές φαινομένων UAP (Αγνώστου Ταυτότητας Ιπτάμενα Φαινόμενα) υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρησιμοποιεί κορυφαίους δημιουργούς για να εκπαιδεύσει το κοινό. Σκοπός είναι να μειωθεί ο μαζικός πανικός όταν γίνει η πραγματική αποκάλυψη

Ο σκηνοθέτης δεν επιλέχθηκε τυχαία για αυτές τις φήμες. Έχει ιστορικό 40+ ετών με ταινίες όπως οι «Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου» και το «Ε.Τ.», ενώ ο ίδιος έχει δηλώσει δημόσια σε συνεντεύξεις του ότι πιστεύει πως «η επαφή με εξωγήινους θα γίνει στη ζωή μας»

Παράλληλα, σε ιστοσελίδες, φόρουμ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορεί ευρύτατα η θεωρία του λεγόμενου soft disclosure («ελεγχόμενη αποκάλυψη»). Σύμφωνα με αυτήν, οι κυβερνήσεις και ιδιαίτερα οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προετοιμάζουν σταδιακά την ανθρωπότητα για μια μελλοντική ανακοίνωση περί ύπαρξης μη ανθρώπινης νοημοσύνης.

Η ταινία βγαίνει σε μια περίοδο (2025-2026) γεμάτη από επίσημες ακροάσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο, διαρροές βίντεο από το Πεντάγωνο και αναφορές πληροφοριοδοτών (whistleblowers) για μυστικά προγράμματα ανάκτησης εξωγήινης τεχνολογίας

Υπάρχει πράγματι «ελεγχόμενη αποκάλυψη»;

Ανεξάρτητα από τις υπερβολές που συχνά συνοδεύουν τέτοιες θεωρίες, είναι γεγονός ότι στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια σταδιακή διαδικασία αποχαρακτηρισμού εγγράφων και δημοσιοποίησης πληροφοριών σχετικών με τα UAP. Στις δημοσιογραφικές αναφορές, γίνεται λόγος για ένα σύστημα σταδιακής δημοσιοποίησης αρχείων, με διαδοχικές «δόσεις» εγγράφων ώστε να ελέγχεται η δημόσια αντίδραση και να προστατεύονται στρατιωτικά μυστικά.

Το πιο απτό παράδειγμα «ελεγχόμενης απελευθέρωσης» ξεκίνησε πρόσφατα. Τον Φεβρουάριο του 2026, εκδόθηκε επίσημη προεδρική οδηγία που ανάγκασε το Πεντάγωνο και τις υπηρεσίες πληροφοριών να ξεκινήσουν μια κυλιόμενη διαδικασία αποχαρακτηρισμού.

Το Σύστημα PURSUE: Ιδρύθηκε το Presidential Unsealing and Reporting System for UAP Encounters (PURSUE), μια επίσημη κυβερνητική πλατφόρμα συλλογής και δημοσιοποίησης αρχείων UFO/UAP.

Σταδιακές Δόσεις (Tranches): Αντί να δοθούν όλα τα έγγραφα μαζί (κάτι που θα προκαλούσε χάος), η κυβέρνηση απελευθερώνει το υλικό σε προγραμματισμένες δόσεις.

Η 1η δόση βγήκε στις 8 Μαΐου 2026. Η 2η δόση βγήκε στις 22 Μαΐου 2026. Η 3η δόση (με 53 έγγραφα από CIA, FBI, NASA) δημοσιεύθηκε στις 12 Ιουνίου 2026 — συμπίπτοντας τυχαία ή σκόπιμα με την πρεμιέρα της ταινίας του Σπίλμπεργκ!

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι επίσημες αμερικανικές αρχές δεν έχουν αναγνωρίσει την ύπαρξη εξωγήινου πολιτισμού. Αναγνωρίζουν μόνο ότι υπάρχουν περιστατικά τα οποία παραμένουν ανεξήγητα.

Ωστόσο, η ίδια η σταδιακή δημοσιοποίηση υλικού έχει ενισχύσει την πεποίθηση πολλών ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια διαδικασία προετοιμασίας της κοινής γνώμης.

Γιατί δίνονται οι πληροφορίες «με το σταγονόμετρο»;

Οι υποστηρικτές της θεωρίας αυτής προβάλλουν τρεις βασικές εξηγήσεις:

• αποφυγή κοινωνικού πανικού,
• προστασία στρατιωτικών τεχνολογιών και δυνατοτήτων παρακολούθησης,
• διατήρηση της εμπιστοσύνης προς τους κρατικούς θεσμούς.

Ακόμη και αν κάποιος απορρίπτει τις θεωρίες συνωμοσίας, είναι γεγονός ότι τα κράτη ιστορικά διαχειρίζονται ευαίσθητες πληροφορίες σταδιακά και όχι με απότομο τρόπο. Αυτό όμως δεν αποδεικνύει από μόνο του την ύπαρξη εξωγήινων.

Οι συνέπειες μιας πιθανής επιβεβαίωσης

Αν κάποτε αποδεικνυόταν πέραν πάσης αμφιβολίας η ύπαρξη νοήμονος εξωγήινης ζωής, οι επιπτώσεις θα ήταν τεράστιες.

Θα επηρέαζαν τη φιλοσοφία, τη θρησκεία, την επιστήμη, τη γεωπολιτική, την οικονομία,  ακόμη και την ίδια την ανθρώπινη αυτοσυνειδησία.

Η ανθρωπότητα θα έπρεπε να επαναπροσδιορίσει τη θέση της μέσα στο σύμπαν.

Όμως η ύπαρξη ενός τέτοιου ενδεχομένου δεν σημαίνει ότι όλες οι ερμηνείες που κυκλοφορούν είναι εξίσου αξιόπιστες.

Τι λέει η Αγία Γραφή;

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Αγία Γραφή δεν δηλώνει πουθενά ότι ο Θεός δημιούργησε ζωή αποκλειστικά στη Γη. Η βιβλική αφήγηση επικεντρώνεται στη σωτηρία του ανθρώπου και όχι στην περιγραφή του συνόλου του σύμπαντος.

Αυτό σημαίνει ότι η ανακάλυψη άλλων μορφών ζωής δεν θα αναιρούσε αυτομάτως τη χριστιανική πίστη.

Ο Μέγας Βασίλειος (4ος αιώνας), στο έργο του «Εξαήμερος» (ομιλίες για τη Δημιουργία), αναφέρει ότι ο Μωυσής δεν μίλησε για τα πάντα στο σύμπαν, αλλά μόνο για όσα αφορούσαν άμεσα την παιδαγωγία του ανθρώπου στη Γη.

Το πραγματικά δύσκολο θεολογικό ερώτημα θα ήταν άλλο: Πώς σχετίζεται η μοναδική Ενανθρώπηση του Χριστού με τυχόν άλλες έλλογες υπάρξεις;

Η θέση των Ρωμαιοκαθολικών

Η Ρωμαιοκαθολική «Εκκλησία» έχει ήδη τοποθετηθεί δημόσια.

Κορυφαίοι αστρονόμοι του Βατικανού έχουν δηλώσει ότι η πιθανή ύπαρξη εξωγήινων δεν αντιφάσκει προς την πίστη στον Θεό. Μάλιστα έχει διατυπωθεί η άποψη ότι οι εξωγήινοι θα μπορούσαν να θεωρηθούν «αδέλφια μας στη Δημιουργία».  Λένε  ότι, όπως υπάρχουν πολλαπλά πλάσματα στη Γη, έτσι μπορεί να υπάρχουν και άλλα νοήμονα όντα στο σύμπαν, δημιουργημένα από τον Θεό. Το να αρνούμαστε την ύπαρξή τους, σύμφωνα με το Βατικανό, σημαίνει ότι «βάζουμε όρια στη δημιουργική ελευθερία του Θεού».

Ορισμένοι καθολικοί θεολόγοι προχώρησαν ακόμη περισσότερο, υποθέτοντας ότι άλλοι πολιτισμοί ίσως να μην έχουν γνωρίσει την πτώση και το προπατορικό αμάρτημα όπως η ανθρωπότητα.

Το Βατικανό δεν έμεινε στα λόγια. Η Ποντιφική Ακαδημία Επιστημών έχει διοργανώσει επίσημα συνέδρια αστροβιολογίας. Εκεί, καθολικοί ηγέτες και κορυφαίοι άθεοι επιστήμονες συζήτησαν ανοιχτά τις πιθανότητες εντοπισμού εξωγήινης ζωής και τις κοινωνικές της προεκτάσεις.

Η επίσημη λοιπόν θέση της Καθολικής Εκκλησίας είναι ότι η ανακάλυψη εξωγήινων είναι καθαρά επιστημονικό ζήτημα και όχι θεολογικό. Αν η επιστήμη τους βρει, οι Καθολικοί είναι απόλυτα έτοιμοι να τους καλωσορίσουν ως μέρος της θείας Δημιουργίας.

Η Ορθόδοξη προσέγγιση

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει επίσημη συνοδική θέση για την εξωγήινη ζωή.

Υπάρχουν όμως δύο βασικές γραμμές σκέψης.

Α.- Η πρώτη, θεολογική, υπογραμμίζει ότι ο Χριστός είναι το κέντρο ολόκληρης της δημιουργίας και ότι η Ενανθρώπησή Του έχει καθολική σημασία για όλη την κτίση.

Αντίθετα με τους Καθολικούς, που αναρωτιούνται αν ο Χριστός θα έπρεπε να ενσαρκωθεί ξανά σε άλλους πλανήτες, η Ορθόδοξη θεολογία βασίζεται στην παλαιότερη πατερική παράδοση (όπως του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή) και στη σύγχρονη ανάλυση. Ο Χριστός είναι το κέντρο των πάντων. Όλο το σύμπαν, με τα δισεκατομμύρια των γαλαξιών, δημιουργήθηκε μέσω του Χριστού και για τον Χριστό. Μία Σάρκωση έλαβε χώρα για όλη την Κτίση. Αν υπάρχουν έλλογα όντα σε άλλους πλανήτες, ο Χριστός παραμένει η αιτία και ο σκοπός της ύπαρξής τους. Η ενανθρώπησή Του στη Γη δεν ήταν απλώς ένα τοπικό γεγονός, αλλά ένα γεγονός ανακεφαλαιώσεως^[1] και αγιασμού ολόκληρης της κτίσεως.

Η προσέγγιση του π. Ιωάννη Ρωμανίδη

Ένας από τους πιο βαθυστόχαστους σύγχρονους Ορθόδοξους θεολόγους, ο δογματολόγος  π. Ιωάννης Ρωμανίδης^[2], είχε αναλύσει το θέμα με πολύ προοδευτικό τρόπο. Καμία δογματική δυσκολία δεν υπάρχει. Είχε τονίσει ότι η Ορθοδοξία δεν φοβάται την ανακάλυψη ζωής σε άλλους πλανήτες. Στηριζόμενος στη  θεωρία της Δόξας είπε: Για τους Ορθοδόξους, αν βρεθούν ανώτερα όντα, το ερώτημα θα είναι απλώς το «πόσο πιο ανεπτυγμένα είναι αυτά τα όντα στην αγάπη και στην εμπειρία της θείας δόξας». Το γεγονός ότι ένας πολιτισμός δεν έμαθε ποτέ για την Αγία Γραφή δεν σημαίνει ότι είναι καταδικασμένος, καθώς η Χάρη του Θεού ενεργεί παντού.

Β.- Η δεύτερη, ποιμαντική και ασκητική, αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη επιφύλαξη τη σύγχρονη ουφολογία^[3], θεωρώντας ότι πολλές εμπειρίες που παρουσιάζονται ως επαφές με «εξωγήινους» ενδέχεται να ανήκουν στον χώρο της πνευματικής πλάνης.

Γι' αυτό και αρκετοί σύγχρονοι Ορθόδοξοι συγγραφείς, γέροντες και θεολόγοι καλούν σε διάκριση και όχι σε άκριτο ενθουσιασμό.

 Δαιμονικές πλάνες: Στην ορθόδοξη ασκητική παράδοση (π.χ. Άγιος Πορφύριος, Άγιος Σεραφείμ Ρόουζ), υπάρχει η προειδοποίηση ότι πολλές «θεάσεις» UFO ή επαφές με «εξωγήινους» μπορεί να είναι στην πραγματικότητα δαιμονικές οπτασίες^[4] (ψευδαισθήσεις) που σκοπό έχουν να παραπλανήσουν τον άνθρωπο και να τον απομακρύνουν από τον Θεό.

Η Μαρτυρία του Αγίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτη

Ο Άγιος Πορφύριος εξέφρασε τη θέση του σε προσωπική συνομιλία που καταγράφηκε από πνευματικά του τέκνα. Το περιστατικό συνέβη όταν ένας δάσκαλος κατηχητικού τον επισκέφθηκε, καθώς τα παιδιά τον ρωτούσαν έντονα για ένα UFO που φέρεται να είχε εμφανιστεί εκείνες τις ημέρες στις ειδήσεις. Η καταγραφή βρίσκεται στο βιβλίο «Ανθολόγιο Συμβουλών Αγίου Πορφυρίου» (εκδόσεις Ι. Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, Μήλεσι). Τα Λόγια του Αγίου: «Ακούστε, παιδί μου. Δεν υπάρχουν εξωγήινοι. Αυτά όλα είναι φαντασίες των δαιμόνων. Οι δαίμονες παίρνουν διάφορες μορφές, ακόμα και ιπτάμενων δίσκων ή παράξενων όντων, για να τρομάξουν τους ανθρώπους, να τους αποπροσανατολίσουν και να τους κάνουν να χάσουν την πίστη τους στον Θεό. Να πεις στα παιδιά ότι ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο στη Γη και όλο το σύμπαν για χάρη του, και ότι αυτά τα φαινόμενα είναι ενέργειες του πονηρού που εκμεταλλεύεται την ανθρώπινη περιέργεια».

Η Συστηματική Μελέτη του π. Σεραφείμ Ρόουζ

Ο π. Σεραφείμ Ρόουζ  ήταν ο πρώτος Ορθόδοξος θεολόγος που έκανε μια πλήρη, επιστημονική και πατερική ανάλυση του φαινομένου των UFO, συγκρίνοντας τις σύγχρονες αναφορές απαγωγών με τα αρχαία χρονικά των Αγίων ( «Η Ορθοδοξία και η Θρησκεία του Μέλλοντος», στο Κεφάλαιο 6 με τίτλο «Σημεία εξ Ουρανού: Μια Ορθόδοξη Χριστιανική Κατανόηση των UFO».)  Στο βιβλίο του, ο π. Σεραφείμ παραθέτει εκθέσεις από κορυφαίους κοσμικούς ερευνητές της εποχής του (όπως ο Jacques Vallée και ο J. Allen Hynek), οι οποίοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα UFO συμπεριφέρονται σαν «ψυχικά φαινόμενα». Στη συνέχεια, ο π. Σεραφείμ αποδεικνύει τη δαιμονική τους φύση μέσω των εξής σημείων: α) Σωματική Υλοποίηση και Άυλη Φύση: Σημειώνει ότι τα UFO αλλάζουν σχήμα, περνούν μέσα από βουνά, εμφανίζονται και εξαφανίζονται ακαριαία. Αυτό, όπως εξηγεί, ταυτίζεται με την ικανότητα των «εναέριων πνευμάτων» (πεπτωκότων αγγέλων) στην Ορθόδοξη ασκητική παράδοση να πυκνώνουν την ύλη και να δημιουργούν ψευδαισθήσεις (φαινόμενα «υποβολής» ή «τάλκη»). β) Τα Συμπτώματα των «Απαχθέντων»: Αναλύει ότι οι άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι ήρθαν σε επαφή με εξωγήινους εμφανίζουν ακριβώς τα ίδια συμπτώματα με όσους υπέστησαν δαιμονική προσβολή στο παρελθόν: παράλυση ύπνου, έντονο τρόμο, απώλεια χρόνου, αυτόματη γραφή (mediumship) και πνευματική σύγχυση. γ) Το «Νέο Ευαγγέλιο»: Ο π. Σεραφείμ υπογραμμίζει ότι οι «εξωγήινοι» σχεδόν πάντα δίνουν στους ανθρώπους μηνύματα που λένε ότι «οι θρησκείες της Γης είναι ξεπερασμένες» και ότι «εμείς είμαστε οι δημιουργοί και οι σωτήρες σας». Αυτό, κατά τον ίδιο, αποτελεί το απόλυτο τεκμήριο της δαιμονικής απάτης, με σκοπό την προετοιμασία της ανθρωπότητας για την αποδοχή του Αντιχρίστου.

Γ.- Η «Νέα Εποχή»: Η Εκκλησία βλέπει με καχυποψία τη βιομηχανία των UFO, θεωρώντας ότι προσπαθεί να αντικαταστήσει την πίστη στον Θεό με την πίστη σε «ανώτερους διαστημικούς σωτήρες».^[5]

Από τους εξωγήινους στους «Άρχοντες»

Το πιο ενδιαφέρον ίσως στοιχείο της σύγχρονης UFO κουλτούρας είναι ότι απομακρύνεται σταδιακά από την εικόνα των «διαστημικών επισκεπτών» που έρχονται από άλλους πλανήτες.

Στη θέση της εμφανίζεται ολοένα περισσότερο η λεγόμενη «διαστατική υπόθεση».

Σύμφωνα με αυτήν, τα φαινόμενα δεν προέρχονται από μακρινούς γαλαξίες αλλά από άλλες διαστάσεις της πραγματικότητας.

Για να στηρίξουν αυτή την ιδέα, πολλοί ερευνητές στρέφονται σε απόκρυφα και γνωστικά κείμενα της αρχαιότητας.

Τα απόκρυφα κείμενα και οι «Φύλακες»

Κείμενα όπως το Βιβλίο του Ενώχ, η Ανάληψη του Ησαΐα, το Απόκρυφο του Ιωάννη και άλλα γνωστικά συγγράμματα περιγράφουν πολυεπίπεδους ουρανούς, πνευματικές οντότητες, «Φύλακες», «Άρχοντες» και σύνθετες κοσμολογίες.

Ακριβώς επειδή αυτά τα κείμενα περιέχουν τέτοιες ιδέες, πολλοί σύγχρονοι ουφολόγοι τα χρησιμοποιούν ως υποτιθέμενα ιστορικά προηγούμενα των σημερινών αναφορών για UFO.

Ωστόσο, η Εκκλησία απέρριψε τα περισσότερα από αυτά τα κείμενα διότι περιείχαν δογματικές αντιλήψεις ασυμβίβαστες με τη χριστιανική πίστη, όπως ο δυισμός και η υποτίμηση της δημιουργίας.

Η νέα μυθολογία της εποχής μας

Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα δεν αφορά τα UFO αλλά τον ίδιο τον σύγχρονο άνθρωπο. Σε μια εποχή όπου η πίστη στον Θεό υποχωρεί, πολλοί, μέσα στη σύγχυσή τους, αναζητούν νέες μεταφυσικές αφηγήσεις.

Η σύγχρονη ουφολογία δεν εμφανίζεται σε πνευματικό κενό. Σε μια εποχή που μεγάλα τμήματα της ανθρωπότητας απομακρύνονται από την πίστη στον Θεό και την εκκλησιαστική παράδοση, παρατηρείται συχνά η αναζήτηση εναλλακτικών ερμηνειών του υπερβατικού. Εκεί όπου η χριστιανική παράδοση μιλά για τον Θεό, τους αγγέλους, τους δαίμονες και την πνευματική πραγματικότητα, εμφανίζονται σήμερα θεωρίες περί εξωγήινων πολιτισμών, διαστατικών όντων και αόρατων δυνάμεων που καθοδηγούν την ιστορία. Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει αόρατος πνευματικός κόσμος. Αυτό αποτελεί δεδομένη αλήθεια της πίστεως. Το κρίσιμο ερώτημα είναι η διάκριση των πνευμάτων: ποια είναι η προέλευση κάθε φαινομένου, ποια αλήθεια αποκαλύπτει και σε ποια κατεύθυνση οδηγεί τον άνθρωπο. Διότι δεν είναι κάθε υπερφυσική εμπειρία φωτισμός, ούτε κάθε άγνωστο φαινόμενο απόδειξη ανώτερης γνώσης.

Ίσως το βαθύτερο ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν εξωγήινοι. Το ερώτημα είναι γιατί η σύγχρονη Δύση, αφού απέρριψε τον Θεό, τους αγγέλους και τη χριστιανική κοσμοθεώρηση, φαίνεται πρόθυμη να πιστέψει σχεδόν ο,τιδήποτε άλλο. Πολλές από τις σημερινές αφηγήσεις περί «ανώτερων όντων», «διαστατικών επισκεπτών» και «κοσμικών σωτήρων» θυμίζουν συχνά παλαιές αποκρυφιστικές και γνωστικές αντιλήψεις με νέο λεξιλόγιο και επιστημονικοφανή περιβολή. Η Ορθόδοξη παράδοση δεν αρνείται την ύπαρξη αοράτων πνευματικών δυνάμεων. Αντίθετα, προειδοποιεί ότι ο άνθρωπος που χάνει το κριτήριο της αλήθειας μπορεί εύκολα να εκλάβει ως φως εκείνο που δεν είναι φως και ως αποκάλυψη εκείνο που είναι πλάνη. Γι' αυτό η στάση της Εκκλησίας δεν είναι ούτε ο φόβος ούτε ο ενθουσιασμός, αλλά η διάκριση.

Η σοβαρή επιστημονική έρευνα για τα ανεξήγητα φαινόμενα είναι θεμιτή και αναγκαία.

Η άκριτη αποδοχή κάθε θεωρίας όμως δεν είναι.

Ο χριστιανός δεν καλείται ούτε να φοβάται ούτε να ενθουσιάζεται εύκολα. Καλείται να διακρίνει.

^[1] «ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ, τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς» (Εφ. 1,10).

^[2] https://www.johnsanidopoulos.com/2009/11/fr-john-romanides-on-extraterrestrial.html

^[3] https://www.impantokratoros.gr/D10CC993.el.aspx

^[4] https://www.sostis.gr/blog/item/5319-eksogiinoi-ufo-daimonika

^[5] https://www.pemptousia.gr/2023/01/nea-epochi-ke-exogiini-ufo/

• Ψυχοσάββατο
• Μονη Δουσίκου

ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΟ ΣΤΟ ΔΟΥΣΙΚΟ: ΕΚΕΙ ΠΟΥ Ο ΧΡΟΝΟΣ ΑΓΓΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

Υπάρχουν κάποιες νύχτες που μοιάζουν να μην ανήκουν ολοκληρωτικά σε αυτόν τον κόσμο.

Νύχτες που ο άνθρωπος, έστω για λίγες ώρες, αφήνει πίσω του τον θόρυβο της καθημερινότητας, τους λογαριασμούς, τις αγωνίες, τις ειδήσεις, τις μικρές και μεγάλες συγκρούσεις της ζωής, και στρέφει το βλέμμα του προς κάτι βαθύτερο. Προς εκείνο το μεγάλο μυστήριο που συνοδεύει τον άνθρωπο από τότε που πρωτοστάθηκε πάνω στη γη: το ερώτημα αν η αγάπη, η μνήμη και η ύπαρξη τελειώνουν πράγματι με τον θάνατο.

Σήμερα είναι Ψυχοσάββατο.

Για τους πιστούς της Εκκλησίας είναι ημέρα αφιερωμένη στις ψυχές των κεκοιμημένων. Ημέρα μνήμης, προσευχής και αγάπης. Όμως, ακόμη και για εκείνους που αμφιβάλλουν ή αναζητούν, η ημέρα αυτή κρύβει μια βαθιά ανθρώπινη αλήθεια: ότι οι άνθρωποι που αγαπήσαμε δεν παύουν να κατοικούν μέσα μας. Η μνήμη τους εξακολουθεί να επηρεάζει τις σκέψεις μας, τις επιλογές μας, ακόμη και τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο.

Χθες το βράδυ βρέθηκα στην αγρυπνία της Ιεράς Μονής Αγίου Βησσαρίωνος Δουσίκου, κοντά στην Πύλη Τρικάλων.

Όποιος έχει βρεθεί έστω μία φορά εκεί, γνωρίζει ότι δεν πρόκειται απλώς για έναν ιστορικό ή θρησκευτικό χώρο. Είναι ένας τόπος που σε υποχρεώνει σχεδόν να σωπάσεις. Το αρχαίο Καθολικό της Μονής, οι τοιχογραφίες των μεγάλων μαστόρων της Κρητικής Σχολής, οι φορητές εικόνες, τα ιερά κειμήλια, η ευωδιά της τιμίας κάρας του Αγίου Βησσαρίωνος, το φως των καντηλιών που τρεμοπαίζει μέσα στο σκοτάδι, δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που δύσκολα περιγράφεται με λέξεις.

Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν αυτές τις γραμμές ίσως δίνουν μια μικρή μόνο ιδέα. Το ημίφως, οι σκιές, οι χρυσές ανταύγειες των εικόνων, οι λειτουργοί μπροστά στην Ωραία Πύλη. Όλα μοιάζουν σαν να ανήκουν σε μια άλλη διάσταση του χρόνου.

Λειτουργοί της αγρυπνίας ήταν ο σεβαστός Γέρων Βησσαρίων, καθηγούμενος της Μονής, ενώ προΐστατο ο Σεβασμιώτατος Επίσκοπος Αυλώνος κ. Χριστόδουλος, απλός, λιτός και σεβάσμιος, με εκείνη τη γαλήνη που θυμίζει τους παλαιούς αββάδες των ερήμων.

Ο ναός γέμισε γρήγορα. Μόνο άνδρες, καθώς το μοναστήρι παραμένει άβατο, σύμφωνα με την εντολή του Αγίου κτίτορά του.

Άφθονα τα κόλλυβα.

Αμέτρητα τα ονόματα.

Χιλιάδες οι ψυχές που πέρασαν από τα χείλη των ιερέων και από τις καρδιές των προσκυνητών.

Και κάπου εκεί, μέσα στις πολλές ώρες της ακολουθίας, γεννήθηκε μέσα μου μια αίσθηση που δύσκολα περιγράφεται. Δεν ξέρω αν θα την ονόμαζα βεβαιότητα. Ίσως περισσότερο εμπειρία.

Ένιωθα ότι οι ζωντανοί και οι κεκοιμημένοι δεν ήμασταν δύο διαφορετικοί κόσμοι.

Ότι αποτελούσαμε μία κοινότητα.

Μία μεγάλη οικογένεια.

Οι παρόντες και οι απόντες.

Οι ορατοί και οι αόρατοι.

Ενωμένοι μέσα στη μνήμη, στην αγάπη και στην προσευχή.

Η σκέψη μου περιπλανήθηκε τότε σε όλους τους ανθρώπους που έφυγαν.

Πρώτα στον Βασίλη μας.

Ύστερα στους γονείς, στους συγγενείς, στους φίλους, στους γνωστούς.

Και μετά άρχισα να γυρίζω νοερά στα σπίτια του χωριού όπου γεννήθηκα. Σαν να περπατούσα ξανά τους δρόμους του. Θυμόμουν πρόσωπα. Άλλοτε ολόκληρα ονόματα, άλλοτε μόνο επώνυμα, άλλοτε μονάχα ένα βλέμμα ή ένα χαμόγελο. Και τους μνημόνευα έναν-έναν.

Όταν η μνήμη μου αδυνατούσε να συμπληρώσει τα στοιχεία, εμπιστευόμουν την πανσοφία του Θεού.

Εκείνος γνωρίζει τα ονόματα όλων.

Εκείνος δεν ξεχνά κανέναν.

Και τότε κατάλαβα κάτι που ίσως έχει σημασία για όλους μας.

Ανεξάρτητα από το πώς αντιλαμβάνεται κανείς το μυστήριο του θανάτου, η λήθη είναι πάντοτε μια δεύτερη απώλεια.

Η μνήμη είναι πράξη αγάπης.

Και η προσευχή, για όσους πιστεύουν, είναι η υψηλότερη μορφή μνήμης.

Γι’ αυτό, σήμερα, θα ήθελα να παρακαλέσω όλους όσοι διαβάζουν αυτές τις γραμμές:

Μην ξεχνάτε τους ανθρώπους σας.

Ανάψτε ένα κερί.

Πείτε ένα όνομα.

Κάντε μια μικρή προσευχή.

Θυμηθείτε έναν πατέρα, μια μητέρα, έναν αδελφό, έναν φίλο, έναν γείτονα που έφυγε.

Ακόμη κι αν δεν είστε βέβαιοι τι υπάρχει πέρα από τον ορίζοντα αυτής της ζωής, η αγάπη δεν χάνεται ποτέ όταν γίνεται μνήμη.

Και αν η Εκκλησία έχει δίκιο — όπως πιστεύω βαθιά — τότε οι ψυχές περιμένουν αυτή τη μνήμη όπως ένα διψασμένο παιδί περιμένει ένα ποτήρι δροσερό νερό.

Ένα μικρό «αναψυκτικό».

Ένα γλυκό.

Ένα σημάδι ότι δεν τις ξεχάσαμε.

Αιωνία τους η μνήμη. 🙏🏻